Thuật ngữ

Trang này định nghĩa các thuật ngữ chính được dùng trong sách hướng dẫn này và trong sản phẩm.

Các thuật ngữ này mô tả thời gian âm nhạc và các đặc tính vật lý hoặc tri giác của âm thanh. Cần hiểu chúng để làm việc với tham số.

Ô nhịp (measure, còn gọi là bar) là một khoảng thời gian âm nhạc có cấu trúc được giới hạn bởi vạch nhịp. Chỉ số nhịp (time signature) quy định số phách trong ô nhịp và giá trị nốt gán cho một phách. Ví dụ, ô nhịp 4/4 chứa bốn phách nốt đen. Ô nhịp không có thời lượng cố định tính bằng giây; thời lượng của nó phụ thuộc vào nhịp độ.

Nhịp độ (tempo) là tốc độ của nhịp âm nhạc. Nó thường được biểu thị bằng phách mỗi phút (BPM). Trong Amadeus, giá trị BPM mô tả phách nốt đen: ở 120 BPM, một nốt đen kéo dài 0,5 giây. Một bản đồ nhịp độ (tempo map) có thể gán các giá trị khác nhau cho các vị trí khác nhau trong bản nhạc. Điều này thay đổi mối quan hệ giữa thời gian âm nhạc viết và thời gian trôi qua, nhưng không thay đổi vị trí hoặc thời lượng viết của các nốt.

Tone là một thuật ngữ mơ hồ. Trong các ngữ cảnh khác nhau, nó có thể chỉ một âm thanh, một quãng nguyên cung (whole step), hoặc tính chất của một âm thanh. Đối với giai điệu thanh nhạc, thuật ngữ chính xác hơn là pitch: thuộc tính tri giác sắp xếp âm thanh từ thấp đến cao. Một pitch viết là mục tiêu rời rạc gán cho một note, còn pitch hát là một đường nét liên tục có thể di chuyển giữa các mục tiêu viết.

Quãng pitch thường được biểu thị bằng semitone và cent. Một semitone bằng 100 cents, và một octave bằng 1.200 cents. Cent là đơn vị đo tương đối logarit, nên cùng một số cent biểu thị cùng một quãng âm nhạc ở mọi âm vực.

Tần số (frequency) là tốc độ dao động tuần hoàn vật lý, đo bằng hertz (Hz). Một hertz là một chu kỳ mỗi giây. Trong âm thanh có âm, tần số cơ bản, hay f0, là thành phần tuần hoàn thấp nhất và liên quan chặt chẽ với pitch tri giác. Hai khái niệm này không đồng nhất: frequency là phép đo vật lý, còn pitch là thuộc tính tri giác chịu ảnh hưởng của phổ âm thanh và bối cảnh nghe.

Quãng giữa hai tần số có thể được biểu thị bằng cent dưới dạng 1200 * log2(f2 / f1). Theo điều chỉnh bình quân thông thường, MIDI note 69 tương ứng với A4 ở 440 Hz.

Vì Amadeus là một phòng thu âm nhạc, hiểu thuật ngữ này là cần thiết để dùng đúng các tính năng chỉnh sửa và tổng hợp giọng hát của nó.

Nốt (note) là một sự kiện âm nhạc rời rạc, được viết. Nó có vị trí, thời lượng và cao độ trong bản nhạc. Trong Amadeus, nó cũng có thể có ô lời, mối quan hệ luyến (slur) và biểu cảm cao độ cấp nốt. Nốt là một đối tượng cấp ký âm; nó không giống âm vị (phone), vốn là đơn vị âm thanh lời nói, hay mẫu âm thanh (audio sample), vốn là tín hiệu đã kết xuất.

Nửa cung (semitone) là quãng cao độ nhỏ nhất trong hệ thống 12 nửa cung của một quãng tám (octave). Một quãng tám tương đương 1.200 cent. Lệnh chuyển cao độ trong Plan mode di chuyển các nốt theo hai đơn vị này: một nửa cung hoặc một quãng tám.

Luyến (slur) nối các nốt liên tiếp được thể hiện như một âm tiết liên tục hoặc cử chỉ legato. Trong viết giọng hát, luyến thường biểu thị melisma: một âm tiết mang lời kéo dài qua nhiều nốt viết. Các nốt giữ cao độ viết riêng của chúng, trong khi quá trình kết xuất có thể tạo chuyển tiếp liên tục giữa chúng. Trong Amadeus, một luyến đã viết được biểu thị bằng mối quan hệ bắt đầu-đến-kết thúc tường minh.

Nối nốt (tie) nối các nốt cùng cao độ để chúng được nghe như một thời lượng không bị gián đoạn. Nó nối thời lượng nốt qua một ranh giới ký âm và thường không giới thiệu âm tiết hoặc tấn công mới. Vì vậy luyến và nối nốt không thể hoán đổi cho nhau: luyến nối các sự kiện âm nhạc, còn nối nốt tiếp tục cùng một cao độ.

Lời ca (lyrics) là văn bản được gán cho một màn thể hiện giọng hát. Một token lời thường là một từ hoặc âm tiết gắn với một nốt. Gói ngôn ngữ đang hoạt động diễn giải token và tạo một kế hoạch phát âm gồm các âm vị. Theo mặc định, một âm tiết thuộc về một nốt. Khi một âm tiết tiếp tục qua nhiều nốt, lời của nó thuộc về nốt đầu tiên và các nốt theo sau tạo thành phần nối luyến.

Bè hát (voice) là một bè hát đơn âm độc lập trong bản nhạc. Nó chứa nốt và lời riêng và có thể có mô hình ca sĩ, thời gian, cao độ và cài đặt kết xuất riêng. Trong chất liệu MIDI đã nhập, bè hát thường được liên kết với một kênh MIDI, nhưng khái niệm âm nhạc về bè hát là bè độc lập, không phải số kênh.

Stem là đầu ra audio đã render cho một voice, thường được xuất dưới dạng tệp audio mono để phối khí sau. Stem là một sản phẩm của quy trình sản xuất thay vì một đối tượng bản nhạc. Nếu bản nhạc hoặc cài đặt voice thay đổi, hãy bake lại trước khi xuất để stem biểu thị material hiện hành.

File format là một biểu diễn chuẩn hóa dùng để lưu trữ và trao đổi dữ liệu bản nhạc. Trước khi nhập bản nhạc vào Amadeus, hãy chuẩn bị nó trong phần mềm ký âm hoặc sequencing có thể tạo định dạng được hỗ trợ. Đối với nhạc cổ điển, tân cổ điển hoặc giao hưởng, phần mềm ký âm như MuseScore thường phù hợp. Đối với nhạc hiện đại, một DAW (digital audio workstation) hoặc ứng dụng ký âm cũng phù hợp nếu nó có thể xuất MIDI hoặc MusicXML.

Điều quan trọng không phải là ứng dụng nguồn mà là thông tin mà định dạng xuất ra giữ lại.

MusicXML là một định dạng trao đổi ký âm. Nó biểu thị thông tin bản nhạc có cấu trúc và thường giữ nhiều chi tiết viết hơn MIDI, gồm lời, tie, slur, tempo và nhịp. MusicXML thường được ưu tiên khi nguồn chứa ký âm giọng hát chi tiết.

MIDI là một định dạng trao đổi âm nhạc hướng sự kiện, không phải định dạng audio. Nó lưu các sự kiện âm nhạc có thời gian như thông điệp note-on và note-off, cao độ, velocity, channel và tempo. MIDI hữu ích để chuyển cao độ và nhịp, nhưng thường giữ ít chi tiết ký âm viết và văn bản giọng hát hơn MusicXML.

Các thuật ngữ này không bắt buộc phải hiểu. Bạn có thể thấy chúng quen thuộc.

Cache là dữ liệu được lưu để một phép tính tốn kém có thể được tái sử dụng mà không cần thực hiện lại. Cache có thể chứa dữ liệu trung gian hoặc một kết quả đã render. Nó chỉ tái sử dụng được khi tương ứng với bản nhạc, cài đặt voice và đầu vào xử lý hiện hành; sự hiện diện của dữ liệu cache không khiến nó trở thành kết quả hiện tại.

Artifact là một kết quả cụ thể do một quy trình tạo ra. Ví dụ gồm dữ liệu timing, dữ liệu pitch, nhãn phoneme và audio đã render. Artifact có thể là kết quả trung gian dùng cho các giai đoạn sau hoặc kết quả cuối dùng cho playback hoặc xuất. Stem là một artifact audio gắn với một voice.

Bake là xử lý bản nhạc và cài đặt voice hiện hành thành các kết quả render có thể dùng được. Một bake có thể tạo artifact trung gian cũng như audio cho playback và xuất. Playback và xuất stem dùng bake hoàn tất gần nhất, nên các thay đổi thực hiện sau đó cần một bake khác trước khi kết quả có thể được coi là hiện hành.